Rodzaje czynników ryzyka co to jest
Leczenie Rodzaje czynników ryzyka rozwoju nowotworu. Definicja: Wszelakie czynniki i sytuacje.

Czy przydatne?

Definicja Rodzaje czynników ryzyka rozwoju nowotworu

Co to jest: Wszelakie czynniki i sytuacje, które powoduję powiększenie prawdopodobieństwa zachorowania człowieka na nowotwór złośliwy tytułujemy czynnikami ryzyka. Czynniki zwiększające ryzyko zachorowania na raka mogą być: Zewnątrzpochodne – Powiązane ze środowiskiem naturalnym (na przykład działanie promieni nadfioletowych), ze środowiskiem pracy (((na przykład robota przy azbeście), z tak zwany czynnikami zwyczajowymi (((((na przykład palenie papierosów powiększa ryzyko zachorowania na raka płuca, krtani i innych narządów). Wewnątrzpochodne – Czynniki powiązane z zaburzeniami hormonalnymi (znaczące stężenie estrogenów w ustroju może być czynnikiem ryzyka dla raka sutka i narządu rodnego), wybrane postacie nadżerki szyjki macicy i zwyrodnienia torbielkowatego sutka, niepoprawne zwężenia, polipy przewodu pokarmowego, nierodzenie. Poniżej przedstawiamy zależność między czynnikami ryzyka a postępem poszczególnych typów nowotworów: Czynnik ryzyka >Lokalizacja nowotworu Dym papierosowy płuca, krtań, j. ustna, gardło, przełyk, trzustka, nerka, pęcherz moczowy, szyjka macicy Dieta wysokokaloryczna wszystkie lokalizacje Tłuszcz w diecie gruczoł krokowy, jelito grube, macica, sutek Alkohol j. ustna, gardło, przełyk, watroba Estrogeny wątroba, macica, sutek Azbest płuca, opłucna Czynniki dietetyczne Stwierdzono wyraźną zależność pomiędzy odżywianiem a częstością występowania nowotworów. Pożywienie powiększa ryzyko zachorowania szczególnie na nowotwory złośliwe żołądka, jelita grubego, odbytnicy, raka przełyku, wątroby i pęcherza moczowego. Czynnikami ryzyka wynikającymi ze metody odżywiania jest: ogólna liczba kalorii; skład pożywienia skażenie żywności i wody; niepoprawne przechowywanie żywności; niepoprawne przygotowywanie żywności. Szczególną uwagę zwraca się na karcynogenne substancje zawarte w pożywieniu, a w szczególności na nitrozoaminy i inne N-nitrozwiązki, których małe ilości są zawsze obecne w żywności i które mogą mogą być produkowane bezpośrednio w żołądku. Nitrozoaminy należą do w najwyższym stopniu niebezpiecznych substancji powodujących powstawanie nowotworu złośliwego. Substancje te występują w wielu artykułach spożywczych, takich jak jarzyny (pozostałości nawozów, pestycydów) i jako środki konserwujące w mięsie, serze, piwie. Ryzyko zachorowania na raka żołądka jest szczególnie wysokie przy sporym spożyciu peklowanego, mocno solonego i wędzonego pożywienia w skład którego wchodzi saletra zawierająca azotan, która pod wpływem soku trzustkowego albo żołądkowego jest przekształcana poprzez bakterie w azotyny. Azotyny natomiast mogą łączyć się z białkiem, znajdującymi się w pokarmach albo w organiźmie, tworząc rakotwórcze nitrozoaminy. Benzopiren jest następnym związkiem zwiększającym ryzyko rozwoju raka żołądka i jelita. Źródłem jego jest mechanizm wędzenia żywności w czasie którego powstają substancje utrwalające mięso między innymi benzopiren, który wnika do zewnętrznej powierzchni wędzonych artykułów. Benzopiren powstaje również z topiącego się tłuszczu w trakcie smażenia i pieczenia na otwartym ogniu (grilowanie). Kluczowe obciążenie policyklicznymi węglowodorami aromatycznymi do których należy benzopiren wiąże się z roślinnymi produktami pokarmowymi a zwłaszcza z roślinami uprawianymi w pobliżu dróg komunikacyjnych i obszarów przemysłowych. Benzopiren gromadzi się szczególnie w zielonej kapuście i sałacie, nie mniej jednak mycie ich w ogóle nie skutkuje usunięcia węglowodorów z powierzchni liści. Spożywanie sporych ilości tłuszczu, w szczególności zwierzęcego niesie za sobą wyższe ryzyko zachorowania na nowotwory złośliwe jelita grubego, piersi, płuca, trzonu macicy, gruczołu krokowego i innych. Bardzo istotne zagadnienie stanowi sposobność zanieczyszczenia żywności pestycydami, konserwantami, barwnikami (((((((na przykład żółcień maślana) i innymi substancjami, które mogą mieć związek z powstawaniem nowotworów złośliwych. Niebezpieczna jest także wytwarzana poprzez grzyby aflatoksyna będąca mocnym karcynogenem roślinnym, której przypisuje się sporą rolę w rozwoju raka wątroby. Kluczowymi źródłami aflatoksyny są zboża, kukurydza i w pierwszej kolejności spleśniałe orzechy, również orzeszki ziemne. Uważa się także, iż spora zawartość aflatoksyn w pożywieniu może powodować raka żołądka. Prócz w/w substancji, żywność może zawierać również metale ciężkie, spośród nich w najwyższym stopniu znany jest kadm, uznany za czynnik zagrożenia rozwoju nowotworów złośliwych układu moczowo-płciowego. Środki słodzące takie jak sacharyna i cyklamat podejrzewane są o działanie rakotwórcze. Uważane jest, iż tylko bardzo spore dawki tych związków mogą pobudzić powstawanie raka pęcherza moczowego, to jednak wskazane jest zachowanie ostrożności. Opakowania z tworzyw sztucznych, do produkcji ich wykorzystuje się chlorek winylu albo akrylnitryl to następne substancje, które w sporych dawkach są rakotwórcze. Tytoń Jednym z najpowszechniejszym zewnętrznym czynnikiem rakotwórczych jest palenie tytoniu. Dym tytoniowy zawiera, prócz nikotyny, substancje smołowate, tlenek węgla i inne substancje chemiczne zawierające mocne karcynogenne policykliczne węglowodory aromatyczne. Palenie papierosów jest szczególnie niebezpieczne w młodym wieku i u osób z rodzinnym obciążeniem genetycznym. Palenie tytoniu skutkuje powiększenie ryzyka zachorowania w pierwszej kolejności na nowotwory złośliwe płuc szczególnie raka płaskonabłonkowego i drobnokomórkowego, a następnie dolnej wargi, krtani, j. ustnej, gardła, przełyku, trzustki, nerki i pęcherza moczowego jak także ma związek z postępem raka szyjki macicy, żołądka, wątroby i białaczek. Ryzyko zachorowania powiększa się wspólnie z liczbą wypalanych papierosów; z każdą dodatkową paczką papierosów wypalonych na dzień ryzyko wzrasta 15-20 razy w porównaniu z osobami niepalącymi. Ryzyko powiększa się również wspólnie z długością okresu palenia, inicjalnym rozpoczęciem palenia i w wyniku palenia papierosów bez filtra i zawierających sporą liczba produktów spalania. Ryzyko zachorowania na nowotwory złośliwe jest większe dla palaczy papierosów niż dla palaczy fajki albo cygar, chociaż ta druga ekipa osób częściej choruje na raka j. ustnej, raka wargi i przełyku. Żucie tytoniu podwyższa z kolei ryzyko zachorowania na raka j. ustnej. Należy pamiętać także o tym, iż nawet niewielka ekspozycja na dym tytoniowy do pewnego stopnia podwyższa ryzyko występowania raka płuc u niepalaczy w rezultacie tak zwany palenia biernego. Alkohol Spożywanie alkoholu w większych ilościach, powiększa ryzyko zachorowania na nowotwory jamy ustnej, gardła, przełyku, krtani, żołądka i wątroby. Powodem powiększenia ryzyka zachorowania na nowotwory są substancje aromatyczne, produkty fermentacji i destylacji, azotyny. Podejrzewa się również istnienie związku pomiędzy wysokim spożyciem alkoholu a rakiem sutka u kobiet i rakiem odbytnicy w szczególności przy spożywaniu piwa. również czerwone wino zawiera między innymi związki garbników (taniny), które w razie wieloletniego regularnego spożywania takiego wina mogą zwiększyć ryzyko zachorowania na raka wątroby. Czynniki fizyczne i chemiczne wybrane czynniki fizyczne (promieniowanie jonizujące), chemiczne czy biologiczne, stanowią specjalny problem z racji na występujące zazwyczaj wyższe dawki czynników rakotwórczych i ich przewlekłe działanie. Pod wpływem promieniowania jonizującego najczęściej powstają nowotwory układu limfatycznego i szpiku kostnego. Promienie nadfioletowe przyspiesza powstawanie raka skóry. Zawodowo narażone na stworzenie tego nowotworu są osoby przebywające ze względu wykonywanego zawodu regularnie i długo na słońcu (((((((((na przykład rolnicy, marynarze, rybacy), gdyż są szczególnie narażone na szkodliwy nadmiar promieniowania ultrafioletowego słońca. Dotychczas zidentyfikowano powyżej 50 związków chemicznych, mieszanin, mechanizmów technologicznych i innych czynników ryzyka w odniesieniu do których udowodniono działanie rakotwórcze u człowieka. Do takich czynników należą: pyty metali i związki metali (arsen, beryl, nikiel, chrom); policykliczne węglowodory aromatyczne; chemikalia przemysłu tworzyw sztucznych i barwników (chlorek winylu, naftyloamina); azbest; wybrane produkty smoły pogazowej i olejów mineralnych i sadze; Najczęstszymi nowotworami zawodowymi są raki płuca spowodowane działaniem azbestu. Nowotwory pojawiają się szczególnie regularnie w takich narządach, które są narażone na bezpośredni kontakt z czynnikami rakotwórczymi albo ich metabolitami, czy to w trakcie absorbcji (nos, płuca. skóra), czy w trakcie wydalania (pęcherz moczowy, nerka). Wskutek wdychania substancji rakotwórczych powstają nowotwory złośliwe płuca, w wyniku dotykania tych substancji raki skóry, z kolei przy odtruwaniu organizmu powstają nowotwory wątroby, nerek a przy wydalaniu tych substancji nowotwory pęcherza moczowego i szpiku kostnego. Zachowania seksualne i prokreacyjne Charakterystyczne zachowania seksualne może podnosić prawdopodobieństwo ekspozycji na czynniki rakotwórcze przenoszone drogą płciową. Rak szyjki macicy prawie nie występuje u dziewic, z kolei zapadalność jest wyraźnie wyższa wśród kobiet, które inicjalnie zaczynają życie płciowe i regularnie zmieniają partnerów. Ryzyko rozwoju raka szyjki macicy jest również większe u kobiet, których mężowie prowadzą aktywne życie pozamałżeńskie, co wskazuje na rolę mężczyzny w przenoszeniu wirusów HSV i HPV (opryszczki płciowej i brodawczaka ludzkiego). Pośrednie dowody wskazują na związek stylu życia seksualnego z występowaniem nowotworów również i innych narządów płciowych: prącia, pochwy i sromu, które są również powiązane z poprzednio wymienionymi wirusami. Osobnym problemem jest sposobność zarażenia się w okresie relacji seksualnego wirusem HIV. W przebiegu dolegliwości AIDS częściej występują nowotwory złośliwe. Zwraca się ponadto uwagę na wzory reprodukcji, jako mogące mieć związek z powstawaniem nowotworów złośliwych. Do czynników zwiększających ryzyko zachorowania na nowotwory złośliwe zaliczone zostały ((((((((((na przykład : ciąża w późniejszym wieku (rak sutka i jajnika); niska dzietność, bezdzietność (rak sutka, endometrium i jajnika); długookresowe używanie doustnych środków antykoncepcyjnych i innych hormonalnych (rak macicy). Czynniki hormonalne Ważny problem z punktu widzenia etiologii raka stanowi związek pomiędzy hormonami a nowotworami złośliwymi. Przypuszcza się, iż zmiany hormonalne spowodowane miesiączkowaniem, ciążą i okresem menopauzy odgrywają rolę w rozwoju licznych nowotworów u kobiet. Istotny jest przy tym czas działania hormonów w ustroju. Kobiety, które urodziły dziecko w w miarę młodym wieku albo także kobiety, które urodziły kilkoro dzieci, są mniej narażone. Podobnie ochronny wpływ wywiera inicjalne wystąpienie okresu menopauzy albo inicjalne usuwanie jajników, co znaczy skrócenie czasu oddziaływania tych wszystkich naturalnych hormonów, które mogą mieć wpływ na powstawanie złośliwych nowotworów swoiście płciowych. Sporo hormonów znajduje wykorzystanie w terapii różnych chorób, lecz wykorzystywanie pewnych ich grup wpływa na przyrost ryzyka zachorowania na nowotwór. Stwierdzono, iż: zastępcza leczenie estrogenowa służąca dla złagodzenia objawów menopauzy, powiększa ryzyko raka endometrium i sutka. Ryzyko to można zmniejszyć stosując w odpowiedniej sekwencji progesteron); doustne środki antykoncepcyjne, mogą podwyższać ryzyko raka sutka u młodych kobiet albo u kobiet, które stosowały te środki w młodości; równocześnie obniżają one ryzyko raka endometrium, szyjki macicy i jajnika (dyskusja na ten temat trwa). Oprócz tego mają one przypuszczalnie związek ze wzrostem ryzyka zachorowania na nowotwór złośliwy wątroby. Leki Każdy lek może mieć również nieprzewidziane działanie uboczne. Działanie zwiększające ryzyko zachorowania na nowotwory złośliwe, w pewnych okolicznościach, mogą mieć: wybrane hormony sterydowe, płciowe (zobacz wyżej), leki obniżające odporność (immunosupresory), służące przy przeszczepianiu narządów, cytostatyki, służące w chemioterapii nowotworów, preparaty zawierające smołę i arsen, Wielkim problemem jest wykorzystywanie w chemioterapii leków cytostatycznych, które zwiększają ryzyko rozowju raka. Stwierdzono, iż chorzy leczeni z powodzeniem cytostatykami, po upływie wielu lat zapadali na białaczki. Pomimo wzrostu ryzyka w znaczącym stopniu uważane jest, że ono jest małe w porównaniu z korzyścią leczniczą, jaką daje chemioterapia w razie dziecięcej białaczki limfatycznej, ziarnicy złośliwej i raka jądra powstającego z komórek zarodkowych. Inne leki, które mogą zwiększać ryzyko zachorowania na nowotwory złośliwe u leczonych pacjentów, to: leki przeciwbólowe (zawierające fenacytynę) - podwyższają ryzyko raka nerki i innych narządów układu moczowego; azatiopiryna (lek immunosupresyjny) - raki skóry, chłoniaki nieziarpicze i inne rzadkie rodzaje nowotworów; kombinacja 8-metoksypsoralenu i UV A, które mogą spowodować raka skóry w następstwie stosowania ich w leczeniu łuszczycy. Można również wyróżnić leki tylko podejrzane o zwiększanie ryzyka nowotworów złosliwych: antybiotyki; leki tarczycowe; leki nasenne i uspokajające typu Valium (leki z gatunku diazepamu). Mechanizmy zapalne i infekcje Znamy kilka nowotworów, których etiologia wirusowa wydaje się prawdopodobna albo pewna. Wrusy zapalenia wątroby typu B i C, mogą być powodem marskości, a następnie raka wątroby. Wirus opryszczki płciowej (herpes typ II) i ludzki wirus brodawczaka (papilloma), przenoszone drogą płciową, mogą powodować powiększenie ryzyka zachorowania na raka szyjki macicy. Wirus Epsteina i Barr jest związany z częstrzym występowaniem chłoniak Burkitta i raka jamy nosowa-gardłowej. Przewlekłe zapalenia pęcherza moczowego, występujące w Afryce, wywołane (((((((((((na przykład : zakażeniem drobnoustrojem shistosoma haematobium, zwiększają ryzyko zachorowania na nowotwory złośliwe pęcherza moczowego. Zakażenia żołądka i dwunastnicy bakterię Helicobacter pylori powiększa ryzyko zachorowania na raka żołądka. wybrane z przewlekłych mechanizmów zapalnych mogą sprzyjać powstawaniu chorób nowotworowych

Czym jest Rodzaje czynników ryzyka znaczenie Słownik leczenie R .